Bán trật khớp đầu xương quay, thường gặp ở trẻ em từ 2 đến 3 tuổi, là do lực kéo ở cẳng tay và thường biểu hiện bằng tình trạng từ chối cử động khuỷu tay (giả liệt).
Ở người trưởng thành, đầu xương quay rộng hơn cổ xương quay; do đó, đầu xương không thể lọt qua các dây chằng bao quanh chặt chẽ cổ xương quay; do đó, đầu xương không dễ bị trật khớp. Tuy nhiên, ở trẻ em khoảng 2 đến 3 tuổi, đầu xương quay không rộng hơn cổ xương quay và có thể dễ dàng trượt qua các dây chằng này (trật khớp đầu xương quay).
Bán trật khớp xảy ra do lực kéo ở cẳng tay, chẳng hạn như khi người chăm sóc kéo trẻ về phía trước hoặc vồ lấy cổ tay trẻ khi trẻ bị ngã.
(Xem Tổng quan về trật khớp.)
Ngọc trai & cạm bẫy
|
Các triệu chứng và dấu hiệu của bán trật khớp chỏm xương quay
Các triệu chứng của bán trật đài quay có thể bao gồm đau và hạn chế vận động khớp khuỷu. Hầu hết trẻ nhỏ không thể mô tả các triệu chứng của trẻ và chỉ biểu hiện bằng thái độ không muốn cử động cánh tay bị thương tổn. Có thể chỉ đau nhẹ tại vị trí đài quay.
Chẩn đoán bán trật khớp chỏm xương quay
Thông thường chỉ cần hỏi bệnh sử và khám thực thể
Thông thường, sau chấn thương do kéo giãn và xoay (ví dụ: bị xoắn cánh tay khi quay vòng cùng anh chị em), trẻ sẽ bảo vệ cánh tay bị thương tổn và không muốn cử động cánh tay đó. Chụp X-quang thông thường là bình thường và được một số chuyên gia coi là không cần thiết khi bệnh nhân có tiền sử rõ ràng về chấn thương do kéo giãn, trừ khi nghi ngờ về chẩn đoán thay thế trên lâm sàng (1).
Kỹ thuật nắn trật khớp khuỷu vừa giúp chẩn đoán và điều trị.
Tài liệu tham khảo về chẩn đoán
1. Eismann EA, Cosco ED, Wall EJ: Absence of radiographic abnormalities in nursemaid's elbows. J Pediatr Orthop 34 (4):426–431, 2014. doi: 10.1097/BPO.0000000000000126
Điều trị bán trật khớp chỏm xương quay
Nắn chỉnh
Có thể thực hiện việc nắn chỉnh bằng cách sử dụng:
ngửa- gấp cẳng tay
sấp quá mức cẳng tay
Cả hai kỹ thuật này đều không cần dùng thuốc an thần hoặc giảm đau; trẻ chỉ cảm thấy đau nhẹ trong vài giây. Sấp cẳng tay quá mức tăng tỷ lệ thành công lần nắn chỉnh đầu tiên (1). (Để biết hướng dẫn chi tiết, xem thêm Cách nắn chỉnh bán trật khớp đầu xương quay.)
Trong gấp - ngửa cẳng tay, thì khuỷu tay sẽ duỗi hoàn toàn sau đó là gấp khuỷu. Một tiếng tạch là dấu hiệu của đài quay về vị trí bình thường của nó.
Trong trường hợp lật sấp quá tầm vận động, bác sĩ lâm sàng sẽ đỡ cánh tay của trẻ ở khuỷu tay và dùng ngón tay ấn với lực vừa phải vào đầu xương quay. Sau đó, bác sĩ lâm sàng dùng bàn tay kia nắm chặt đầu xa cẳng tay và lật sấp quá tầm vận động cẳng tay đó. Một tiếng póp có thể được cảm nhận ở đài quay khi đầu xương quay được nắn chỉnh.
Trẻ thường bắt đầu cử động khuỷu tay đó sau khoảng 10 đến 20 phút. Nếu trẻ cử động khuỷu tay, việc chụp X-quang và cố định là không cần thiết. Nếu trẻ không cử động hoặc không sử dụng khuỷu tay đó, cần phải nắn chỉnh lần thứ hai.
Nếu tình trạng đau hoặc rối loạn chức năng kéo dài > 24 tiếng, cần nghi ngờ tình trạng nắn chỉnh không đủ hoặc gãy xương ẩn. Bán trật khớp đầu xương quay tái phát ở 27 đến 46% số trẻ (2, 3).
Tài liệu tham khảo về điều trị
1. Bek D, Yildiz C, Köse O, et al: Pronation versus supination maneuvers for the reduction of 'pulled elbow': A randomized clinical trial. Eur J Emerg Med 16 (3):135–138, 2009. doi: 10.1097/MEJ.0b013e32831d796a
2. Schunk JE. Radial head subluxation: epidemiology and treatment of 87 episodes. Ann Emerg Med. 1990;19(9):1019-1023. doi:10.1016/s0196-0644(05)82567-3
3. Kimura M, Taketani T, Kurozawa Y. Parental questionnaire study showed that annular ligament displacement was common in three-year-old children and almost a half had reoccurring episodes. Acta Paediatr. 2018;107(11):1983-1985. doi:10.1111/apa.14422
Những điểm chính
Bán trật khớp đầu xương quay, thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể xảy ra khi người chăm sóc kéo một trẻ khó bảo về phía trước hoặc chộp lấy cổ tay trẻ khi trẻ bị ngã.
Hầu hết bệnh nhân không thể mô tả các triệu chứng; dấu hiệu duy nhất của bán trật đài quay là hạn chế vận động khớp khuỷu tổn thương.
Chẩn đoán dựa vào bệnh sử trừ khi nghi ngờ tổn thương khác.
Điều trị bằng cách nắn chỉnh khớp (sử dụng sấp ngửa hoặc sấp tối đa khớp khuỷu); một tiếng póp nhẹ hoặc tiếng cạch khi đài quay trở lại vị trí bình thường.
