Mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua

Nguyên nhân của mất trí nhớ toàn bộ tạm thời không rõ ràng. Các cơ chế được đề xuất bao gồm các cơ chế liên quan đến đau nửa đầu, tình trạng hạ oxy máu và/hoặc thiếu máu cục bộ, bất thường về lưu lượng tĩnh mạch hoặc co giật, cũng như các yếu tố tâm lý.

Mặc dù vẫn chưa có lời giải thích bệnh lý sinh lý rõ ràng cho mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua, nhưng tính dễ bị tổn thương của các tế bào thần kinh ở vùng CA1 của hồi hải mã trước căng thẳng chuyển hóa có thể đóng vai trò then chốt; tổn thương do đó gây ra một loạt các thay đổi dẫn đến suy giảm chức năng hồi hải mã (1).

Một dạng lành tính riêng biệt của mất trí nhớ tạm thời toàn bộ có thể xảy ra sau khi uống quá nhiều rượu, liều thuốc an thần barbiturat khá lớn, sử dụng nhiều loại thuốc bất hợp pháp hoặc đôi khi là liều benzodiazepin tương đối nhỏ (đặc biệt là midazolam và triazolam).

Các sự kiện có thể gây ra sự mất trí nhớ toàn bộ tạm thời bao gồm

• Ngâm mình đột ngột trong nước nóng hoặc lạnh

• Gắng sức

• Căng thẳng về mặt cảm xúc hoặc tâm lý

• Đau

• Một số thủ thuật y tế

• Quan hệ tình dục

• Nghiệm pháp Valsalva

Tuy nhiên, thường không thể xác định được yếu tố kích hoạt nào.

Biểu hiện cổ điển của chứng mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua là (1, 2).

• Khởi phát đột ngột mất trí nhớ thuận chiều trầm trọng.

Tuy nhiên, triệu chứng ban đầu có thể là mất trí nhớ ngược dòng ít nghiêm trọng hơn.

Mỗi cơn kéo dài trung bình 6 tiếng, phần lớn kéo dài từ 2 đến 12 tiếng. Trong một số trường hợp hiếm gặp, các cơn thể kéo dài từ 30 phút đến 24 tiếng. Bệnh nhân thường bị mất phương hướng về thời gian và địa điểm nhưng thường không mất định hướng bản thân. Nhiều bệnh nhân lo lắng hoặc kích động và có thể liên tục đặt câu hỏi về các sự kiện đang diễn ra (ví dụ: "Chúng ta đang ở đâu?" hoặc "Chuyện gì đã xảy ra?"). Chức năng ngôn ngữ, chú ý, các kỹ năng thị giác không gian và kỹ năng xã hội được giữ lại. Các rối loạn dần dần hồi phục khi giai đoạn quên giảm dần.

Mất trí nhớ lành tính thoáng qua sau khi ăn một chất gì đó rất khác biệt vì loại này:

• Là quên chọn lọc ngược chiều (tức là, quên đối với các sự kiện đang diễn ra và trước khi ngộ độc)

• Liên quan đặc hiệu đến các sư kiện do ma túy

• Không gây lú lẫn (một khi nhiễm độc cấp tính có giải quyết)

• Chỉ xuất hiện lại nếu sử dụng lượng thuốc tương đương cùng một loại

• Chủ yếu là bệnh sử và khám thực thể

• Chẩn đoán hình ảnh não để loại trừ đột quỵ hoặc khối ở não

• Xét nghiệm máu, bao gồm CBC, xét nghiệm ma túy và kiểm tra đông máu

• Điện não đồ

Chẩn đoán mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua chủ yếu dựa trên các dấu hiệu từ bệnh sử và khám thực thể. Khám thần kinh thường không phát hiện bất kỳ bất thường nào khác ngoài rối loạn trí nhớ. Phải loại trừ tình trạng thiếu máu não cục bộ.

Các xét nghiệm phải bao gồm công thức máu (CBC), xét nghiệm đông máu và đánh giá trạng thái tăng đông máu. Các xét nghiệm này có thể giúp loại trừ các nguyên nhân có thể gây mất trí nhớ khác (ví dụ: thiếu máu nặng, bệnh đông máu).

MRI não được thực hiện trong giai đoạn mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua thường là bình thường; tuy nhiên, MRI rất hữu ích trong việc loại trừ đột quỵ hoặc tổn thương chiếm chỗ. MRI hữu ích nhất sau khi thời gian mất trí nhớ đã được giải quyết. Tại sao các tổn thương lại lộ rõ hơn sau này, khi bệnh nhân đã bình phục thì vẫn chưa rõ.

Điện não đồ (EEG) được thực hiện để kiểm tra hoạt động co giật. Nó thường cho thấy những bất thường không đặc hiệu và không cần thiết trừ khi nghi ngờ có cơn động kinh hoặc các đợt tái phát.

Cần loại trừ các tình trạng sau đây trước khi chẩn đoán mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua:

• Đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính liên quan đến vùng hải mã

• Chứng mất trí nhớ động kinh thoáng qua

• Chứng mất trí nhớ tâm lý

• Chứng mất trí nhớ liên quan đến độc tố hoặc ma túy

• Chứng mất trí nhớ sau chấn thương

Một đánh giá sâu rộng hơn có thể được thực hiện nếu các đợt mất trí nhớ thoáng qua tái diễn.

• Điều trị bất kỳ bệnh nền nào khi cần thiết

Không có phương pháp điều trị đặc hiệu nào được chỉ định cho chứng mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua. Tuy nhiên, bất kỳ bệnh nền (ví dụ: thiếu máu não cục bộ) đều cần được điều trị.

Tiên lượng tốt. Triệu chứng thường kéo dài < 24 giờ. Khi bệnh lý thoái lui, mất trí nhớ giảm đi, nhưng trí nhớ cho các sự kiện trong khi bị bệnh có thể bị mất.

Mặc dù mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua thường không tái phát, nhưng có khoảng 15% số bệnh nhân bị nhiều hơn 1 đợt (1).

Nguy cơ đột quỵ không tăng.