Bệnh lý điểm bám gân Achilles

TheoJames C. Connors, DPM, Kent State University College of Podiatric Medicine
Xem xét bởiBrian F. Mandell, MD, PhD, Cleveland Clinic Lerner College of Medicine at Case Western Reserve University
Đã xem xét/Đã chỉnh sửa đã sửa đổi Thg 10 2025
v27854617_vi

Bệnh lý điểm bám gân Achilles là đau ở vị trí bám của gân Achilles ở mặt sau trên của xương gót. Chẩn đoán là lâm sàng. Chụp X quang phim nghiêng có thể cho thấy các gai xương (chồi xương). Điều trị bằng kéo giãn, nẹp cố định, và đệm gót.

(Xem thêm Tổng quan các bệnh lý bàn chân và cổ chân.)

Nguyên nhân của bệnh lý điểm bám gân Achilles là sự co kéo thường xuyên của gân Achilles trên xương gót. Các cơ cẳng chân bị co hoặc rút ngắn lại (do lối sống tĩnh tại và béo phì) và tập thể thao quá độ là những yếu tố nguy cơ. Bệnh lý điểm bám gân có thể gây ra bởi bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính.

Biểu hiện đặc trưng là đau ở phía sau gót chân dưới chỗ cao nhất phần đệm gót giầy khi đi lại. Chẩn đoán khi đau khi ấn vào vị trí bám của gân ở một bệnh nhân có các triệu chứng này. Gấp cổ chân về phía mu chân bằng tay khi ấn thường làm đau nặng hơn. Viêm điểm bám gân tái phát và đặc biệt là viêm điểm bám gân đa ổ cần phải được đánh giá (tiền sử và khám) để tìm bệnh lý cột sống-khớp (ví dụ: viêm cột sống dính khớp, viêm khớp do vảy nến). Phim chụp X-quang nghiêng có thể cho thấy hình thành gai xương ở điểm bám gân (gai xương ở vị trí bám của gân).

Điều trị bệnh điểm bám gân Achilles

Vật lý trị liệu rất cần thiết để thiết kế một chương trình tập thể dục tại nhà theo cá nhân hóa hướng đến các kỹ thuật kéo giãn cơ bắp chân, việc này cần phải thực hiện trong khoảng 10 phút, 2 lần đến 3 lần mỗi ngày. Bệnh nhân có thể dùng lực đè lên phía sau để căng cơ cẳng chân trong khi hai tay đẩy bức tường phía trước mặt, kèm theo khớp gối mở rộng và bàn chân gấp về mu nhờ trọng lượng cơ thể bệnh nhân (căng bắp chân khi đứng). Để giảm thiểu tổn thương gân Achilles bởi trọng lượng cơ thể, bệnh nhân nên vận động bàn chân và cổ chân tích cực hết tầm vận động khoảng 1 phút khi sau một thời gian nghỉ ngơi kéo dài. Việc kéo giãn thụ động gân Achilles bằng cách sử dụng một dải băng thun đặt ở ụ ngón chân trong khi gập mu bàn chân ở cổ chân giúp làm giảm đau ở cả động tác gập và duỗi đầu gối. Nẹp ban đêm cũng có thể được kê đơn để duy trì tư thế kéo giãn thụ động trong khi ngủ và giúp ngăn ngừa tình trạng co cứng gân.

Đệm gót chân nên được sử dụng tạm thời để giảm áp lực lên gân do trọng lượng cơ thể và giảm đau. Thậm chí nếu chỉ đau ở một chân, đệm gót chân nên được sử dụng cả hai bên để ngăn ngừa mất cân bằng khi đi có thể xảy ra đau khớp háng hoặc đau lưng thứ phát (do tư thế bù trừ).

Đối với những bệnh nhân bị bệnh lý điểm bám gân ở gân Achilles liên quan đến bệnh lý cột sống là bệnh nền, việc điều trị bằng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc thuốc sinh học (ví dụ: thuốc ức chế yếu tố hoại tử khối u) có thể có hiệu quả.

Đối với các dạng bệnh điểm bám gân Achilles khó điều trị hơn, liệu pháp kích hoạt xung ngoài cơ thể (EPAT), còn được gọi là liệu pháp sóng xung kích ngoài cơ thể (ESWT), có thể được xem xét. Trong EPAT, sóng xung tần số thấp được truyền tại chỗ bằng cách sử dụng một thiết bị cầm tay. Sóng áp lực xung là một kỹ thuật an toàn, không xâm lấn, được cho là có tác dụng kích thích quá trình chuyển hóa và tăng cường lưu thông máu, từ đó có thể giúp tái tạo các mô bị tổn thương và đẩy nhanh quá trình lành vết thương. Một số dữ liệu đã cho thấy cải thiện về triệu chứng và kết quả chức năng khi dùng EPAT (1); tuy nhiên, cần có thêm bằng chứng chất lượng cao để xác định thời gian và tần suất điều trị (2).

Mặc dù thử nghiệm điều trị bảo tồn thích hợp được áp dụng, nhưng phẫu thuật cắt bỏ gai xương cần phải được cân nhắc ở những bệnh nhân có triệu chứng dai dẳng. Bệnh nhân ở tư thế nằm sấp trên bàn phẫu thuật và tiến hành rạch đường giữa gân Achilles. Gân được bộc lộ và tạm thời tách ra khỏi xương gót chân. Gai xương đó được cắt bỏ bằng cưa phẫu thuật và các nốt sần cũng như các gai bám vôi hóa ở gân đó được cắt lọc. Sau đó, gân Achilles được gắn lại vào xương gót chân bằng các neo mô mềm vào xương. Bệnh nhân được đặt nẹp ở tư thế trung gian trong khoảng 6 tuần, sau đó bắt đầu quá trình vật lý trị liệu chuyên sâu thường xuyên đều đặn.

Tài liệu tham khảo về điều trị

  1. 1. Rompe JD, Furia J, Maffulli N: Eccentric loading compared with shock wave treatment for chronic insertional Achilles tendinopathy. A randomized, controlled trial. J Bone Joint Surg Am 90(1):52-61, 2008 doi:10.2106/JBJS.F.01494

  2. 2. Fan Y, Feng Z, Cao J, Fu W: Efficacy of extracorporeal shock wave therapy for Achilles tendinopathy: a meta-analysis. Orthop J Sports Med 8(2):2325967120903430, 2020. Xuất bản ngày 27 tháng 2 năm 2020 doi:10.1177/2325967120903430

quizzes_lightbulb_red
Test your KnowledgeTake a Quiz!